Nước mắt hậu phá rừng

Chưa bao giờ các huyện Đồng Xuân, Tuy An, Sông Cầu của tỉnh Phú Yên gánh hậu quả nặng nề do lũ quét như đầu tháng này. Trong nhiều nguyên nhân, người dân ai oán nói về nạn phá rừng đầu nguồn.

Hai bên đường từ thị trấn Chí Thạnh, huyện Tuy An về huyện Đồng Xuân, nửa tháng sau cơn đại hồng thuỷ vẫn còn cảnh tan hoang. Những sườn núi chẻ hoe, tảng đá to nhỏ, gốc cây lớn… trôi tuột xuống các khu dân cư trong cơn lũ quét ngày 2/11. Ông Nguyễn Bén ở thôn Phú Sơn, xã Xuân Quang 2, huyện Đồng Xuân, một cựu chiến binh từng tham gia phản đối quyết liệt việc phá rừng có tổ chức tại địa phương, cho biết: “Rừng mới phá chưa được hai năm mà hậu quả kinh hoàng đã rõ. Lũ quét hung dữ như thế này cũng do phá rừng mà ra…”.

Lũ quét kinh hoàng

Đại diện chính quyền xã Xuân Quang 2 cũng thừa nhận, địa hình xã như một thung lũng, mà các khu rừng đầu nguồn bao quanh không còn nữa, hễ có mưa thì tất cả nước lũ đều ập xuống các khu dân cư. Xuân Quang 2 vừa trở nên “nổi tiếng” với việc nước lũ cuốn trôi cả xóm Trường làm 18 người chết trong chớp mắt. 

Hình ảnh "dọn thực bì" của Công ty TNHH Bình Nam tại các cánh rừng ở huyện Đồng Xuân. Ảnh: Văn Lương

Bà Nguyễn Thị Ngọc Trúc, Phó chủ tịch UBND xã Xuân Quang 2, người ở xóm Trường này có nhà sập hoàn toàn, cũng chỉ biết than: “Chưa bao giờ lũ quét kinh thiên động địa đến vậy”. Xóm Trường đang được tổ chức di dời tái định cư toàn bộ sang địa điểm khác; thế nhưng với kiểu phá rừng không thương xót thế này, ai biết còn bao nhiêu xóm Trường khác sẽ phải chịu trận cùng cơn giận dữ của thiên tai".

Dọn thực bì hay "dọn sạch" rừng

Ông Nguyễn Bá Lộc, Phó chủ tịch UBND tỉnh Phú Yên kiêm Trưởng Ban chỉ huy PCLB-TKCN cho rằng: “Phản ánh của người dân là đúng. Rừng bị phá góp phần khiến lũ lụt nghiêm trọng hơn, thiệt hại nặng nề hơn"”. Chỉ tính từ giữa năm 2008, hàng loạt cánh rừng tại các xã Xuân Quang 1, 2, 3 của huyện Đồng Xuân đã bị Công ty TNHH Bình Nam tỉnh Bình Định, cho nhân công mang cưa máy vào “dọn thực bì”, xẻ núi làm đường để xe tải ùn ùn vận chuyển gỗ khỏi rừng, rồi đốt sạch để chuẩn bị “trồng rừng kinh tế”; số đất rừng đã “dọn thực bì” được xác định gần 1.130 ha. Người dân các xã này bất bình, liên tục gửi đơn tố cáo đến các cấp chính quyền, và các đoàn thanh tra đã vào cuộc.

Tháng 11/2008, UBND tỉnh Phú Yên đã có kết luận về những sai phạm của Công ty Bình Nam trong triển khai dự án trồng rừng kinh tế tại huyện Đồng Xuân. Theo đó, công ty này đã tự tiện phát dọn thực bì gần 327 ha rừng để trồng rừng, trong khi chưa được sự đồng ý của cơ quan có thẩm quyền. Công ty này còn vi phạm trong việc “liên doanh liên kết” đối với 2.890 ha đất rừng Nhà nước đã giao cho dân nhưng nhiều diện tích trong đó đã bị “dọn thực bì” sạch sẽ.

Được phép dọn thực bì, Công ty TNHH Bình Nam dọn sạch rừng để trồng cây mới. Ảnh: Văn Lương

Chủ tịch UBND tỉnh đã chỉ đạo dừng ngay việc “dọn thực bì” và trồng lại cây trên vùng rừng đã đốt phá. Thế nhưng cây con chưa kịp bám rễ thì mưa lũ tàn khốc đã đổ về làm trên 30 người chết tại Đồng Xuân và hàng chục người khác ở Tuy An, Sông Cầu ra đi mãi mãi theo cơn hồng thủy kinh hoàng chưa từng có ở đây…

Cần cơ quan chuyên môn vào cuộc

Phó giám đốc Công ty Bình Nam, ông Nguyễn Phụ Nam, cho rằng: Công ty đã thực hiện nghiêm túc lệnh dừng “dọn thực bì” của UBND tỉnh Phú Yên và đã trồng lại các vùng rừng bị đốt phá. Hỏi ra mới biết: cây con mà công ty Bình Nam vừa trồng xuống các cánh rừng ở Đồng Xuân mới được hai tháng.

Trả lời chúng tôi về vấn đề này, ông Võ Cao Phi Phó chủ tịch UBND huyện Đồng Xuân cho biết: “Để đánh giá chính xác tác động của việc phá rừng đối với thiệt hại do mưa lũ, cần phải có các nhà chuyên môn. Còn đánh giá của địa phương, lũ lụt vừa qua là thảm họa do sự khí hậu thay đổi thất thường. Tại địa bàn huyện, việc các đơn vị cùng lúc phát dọn thực bì trên dưới 1.000 ha không phải là nguyên nhân lớn để gây lũ, dù nó có sự cộng hưởng. Nhưng trước mắt, một số cán bộ đã nghỉ hưu trên địa bàn tỉnh đã đề nghị Ban Thường vụ Huyện ủy Đồng Xuân quan tâm xem xét chuyện phá rừng và Huyện ủy cũng sẽ có đánh giá, đề xuất với tỉnh nhìn nhận lại về giải pháp trồng rừng…”.
 
Vấn đề này đang rất cần một cuộc điều tra trung thực của cơ quan chuyên môn.