Quản lý tem CR đang bị thả nổi

Chỉ cần có giấy chứng nhận hợp quy và mẫu tem CR do cơ quan kiểm định cấp, cơ sở sản xuất mũ bảo hiểm sẽ tự in tem và toàn quyền quyết định số lượng in.

Doanh nghiệp in tem CR không có biện pháp để kiểm soát đối tác, là những nhà in thực hiện việc in ấn đúng số lượng và đảm bảo tính bảo mật, dẫn đến tình trạng tem CR được bán tràn lan. Lỗ hổng quản lý tem CR đang là mối lo thật sự không chỉ với người tiêu dùng mà ngay cả những nhà quản lý, doanh nghiệp kinh doanh mũ bảo hiểm (MBH).

"Thả" cho doanh nghiệp tự in ấn
Sáng 25/11, chúng tôi mang những con tem CR (có ghi dòng chữ cơ sở Sóng Hùng) mua được từ tay cò Y. đến gặp ông Ngô Phước Hùng, chủ cơ sở Sóng Hùng (SH). Ông Hùng sửng sốt trước những con tem này, vì chúng rất giống với mẫu tem (từ màu sắc, kích cỡ, hình dạng cho đến mã số trên tem đều trùng khớp gần như 100%) mà cơ sở ông đang sử dụng.

Sau một lúc so sánh với block tem CR của cơ sở, ông Hùng kết luận: “Quan sát thật kỹ mới thấy màu in trên tem giả hơi mờ một chút so với tem của cơ sở, còn lại đều giống nhau như đúc. Những con tem này có thể do một cơ sở nào đó sản xuất, bắt chước mẫu của chúng tôi”.

Ông Hùng cho biết, cơ sở SH được cấp giấy chứng nhận hợp quy (CNHQ) và mẫu tem CR, nhưng chưa tung mẫu sản phẩm MBH có tem CR ra thị trường. Theo ông Hùng, việc in tem với số lượng bao nhiêu là do cơ sở ông tự quyết định theo nhu cầu sản xuất MBH. “Đích thân tôi mang mẫu tem CR đặt in ở cơ sở uy tín và tự đi lấy tem về, nên không thể có chuyện nhân viên của tôi tuồn tem ra ngoài. Tuy nhiên, tem CR rất dễ làm, kỹ thuật đơn giản, nên khó tránh được tình trạng in lậu”, ông Hùng nói.

Khi đặt vấn đề, liệu cơ sở SH có kiểm soát được số lượng tem CR từ phía nhà in không? Ông Hùng bối rối: “Chỗ làm ăn uy tín với nhau, mình chỉ biết tin tưởng họ chứ đâu thể kiểm soát được”. Ông Hùng thừa nhận bản thân ông và nhiều cơ sở sản xuất MBH khác không thể phân biệt được đâu là tem CR thật của cơ sở, đâu là tem in lậu ngoài thị trường.

Trước đó, chồng của cò Y., một tay buôn tem và MBH chuyên nghiệp ở TP HCM, khẳng định như đinh đóng cột: “Bất cứ nhãn hiệu MBH nào được cấp giấy Chứng nhận hợp quy (CNHQ), có tem mẫu, chúng tôi đều có thể mua được số lượng không hạn chế”.

Cần tăng cường công tác hậu kiểm chứng nhận hợp quy

Chiều 25/11, chúng tôi đem mẫu tem mua được đến gặp người có trách nhiệm của Trung tâm Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng 3 (Quatest 3), đơn vị được chỉ định cấp CNHQ cho các cơ sở sản xuất MBH khu vực phía Nam. Thật bất ngờ khi chính người có trách nhiệm cũng không thể phân biệt đâu là tem thật, đâu là tem giả.

Ông Đỗ Phạm Nhân Hòa, Phó phòng Chứng nhận sản phẩm (Quatest 3) cho biết: “Cơ sở sản xuất MBH sau khi được Trung tâm kiểm tra, đánh giá CNHQ sẽ được cấp Giấy chứng nhận và file có mẫu tem CR kèm theo quyết định sử dụng. Còn việc các doanh nghiệp in tem với số lượng bao nhiêu thì… tự họ (doanh nghiệp kinh doanh MBH - PV) quyết định”.

Ông Hòa cho biết thêm, mẫu tem CR khá đơn giản, chỉ có một vài thông tin như tên doanh nghiệp, thông số kỹ thuật, biểu tượng CR…, ngoài ra không có điểm đặc trưng nào để phân biệt thật giả, nên đối tượng xấu dễ “ăn theo”. Ông Hòa thừa nhận, ngay bản thân ông không có cơ sở để phân biệt tem CR nào là thật. “Hiện nay, quy trình cấp CNHQ và mẫu tem CR ở các Trung tâm Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng (Quatest 1 - Miền Bắc, Quatest 2 - Miền Trung; Quatest 3 - Miền Nam)… đều giống nhau. Riêng Quatest 3 có kèm thỏa thuận sử dụng con dấu và mẫu tem do lãnh đạo Trung tâm và chủ doanh nghiệp cùng ký”, ông Hòa nói.

Theo ông Hòa, hiện nay Quatest 3 chỉ có chức năng quản lý về mặt kỹ thuật, chứ không quản lý số lượng tem CR trên thị trường.

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Hùng kiến nghị các cơ quan chức năng cần xem lại quy trình quản lý tem CR. Theo ông Hùng, tốt nhất là Tổng cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng cần làm đầu mối sản xuất tem CR có khả năng chống giả, sau đó cung cấp cho doanh nghiệp theo số lượng đăng ký nhất định. Có như thế mới đảm bảo uy tín của DN chân chính và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Đồng quan điểm này, ông Đỗ Phạm Nhân Hòa cho rằng, việc để cho doanh nghiệp tự in tem như hiện nay “gây nên tình trạng lộn xộn trong quản lý tem”. “Các ngành cần bàn bạc, thống nhất cách quản lý tem mới sao cho hiệu quả, đúng chất lượng. Chứ để tình trạng tem CR thật, giả lẫn lộn như hiện nay thì có tem cũng như không”, ông Hòa nói.

Luật sư Nguyễn Tấn Ngà cho rằng, nếu qui trình cấp, dán, in ấn tem đúng như những gì ông Hùng và ông Hòa nói, xét về mặt pháp luật đang có một lỗ hổng lớn trong công tác quản lý. Trước đây, các doanh nghiệp khi dán tem CS, qui trình kiểm duyệt chặt chẽ, còn hiện giờ mọi việc giao cho doanh nghiệp tự quyết định là một bước … lùi.

Cũng theo luật sư Ngà, ý tưởng của các nhà quản lý mong muốn đưa tem CR vào để kiểm soát chặt chất lượng MBH là đúng, nhưng cách làm thì không ổn. Do vậy, các cơ quan chức năng cần tăng cường công tác hậu kiểm sau khi cấp CNHQ, nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. 

Xử lý nghiêm đơn vị phát hành tem CR không đúng qui định Theo Tiến sĩ Vũ Văn Diện, Phó tổng cục trưởng Tổng cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất Lượng (Bộ Khoa học và Công nghệ), doanh nghiệp nào sản xuất MBH phù hợp quy chuẩn mới được cấp giấy chứng nhận với thời hạn không quá ba năm, phải gắn dấu CR lên MBH trước khi đưa ra lưu thông và phải thực hiện công bố hợp quy tại Chi cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng tỉnh, thành phố. Tem thật (trái) và tem giả Doanh nghiệp nhập khẩu phải thực hiện chứng nhận MBH theo lô khi nhập khẩu và gắn dấu CR trước khi đưa ra lưu thông. Trước việc xuất hiện tem CR tràn lan, ông Diện cho biết, trước mắt yêu cầu các địa phương tăng cường hướng dẫn, đôn đốc và kiểm tra thực hiện các quy định của Nhà nước về đảm bảo chất lượng MBH, để khi cung cấp ra thị trường đạt yêu cầu về CNHQ. Sắp tới, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan chức năng đẩy mạnh hoạt động thanh tra, kiểm tra MBH trên thị trường; xử phạt nghiêm đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh MBH không đạt chất lượng theo quy định. DN nào bị phát hiện sản xuất tem CR giả sẽ bị xử lý nặng.