Cái chết bí ẩn của triệu phú “muôn mặt”

Lại thêm một triệu phú Nga bị bắn chết ngay giữa trung tâm Matxcơva, nga ngày 2-11: Shabtai Kalmanovich. Khó khăn của các nhà điều tra là vẫn chưa rõ nạn nhân mua bán những gì Và thực chất ông ta là ai: doanh nhân, mạnh thường quân hay một điệp viên?

Triệu phú Kalmanovich - Ảnh: truyền hình Rossia

Khi ôtô của Kalmanovich tới gần giao lộ với phố Arbat mới, một chiếc Lada Prior trườn tới, chạy song song với chiếc Mercedes 500 của Kalmanovich. Những sát thủ trong ôtô này nã súng vào sườn xe Mercedes. Kalmanovich bị trúng từ sáu tới bảy phát đạn và chết tại chỗ. Người tài xế bị thương ở ngực nhưng vẫn cho xe đuổi theo bọn giết người, đến khi kiệt sức đã dừng xe bên vỉa hè gần lối qua Novodyevich. Khi cảnh sát tới, tài xế Petr Tumanov đã được đưa vào bệnh viện phẫu thuật cấp cứu.

Xét nghiệm hiện trường, cảnh sát tìm thấy 17 vỏ đạn của khẩu súng bán tự động nòng 9mm. Tuy nhiên, họ không tìm thấy phương tiện gây án, có thể bọn giết người đã mang theo hoặc ném xuống sông Matxcơva. Trên xe của nạn nhân cũng có vũ khí: hai khẩu súng hơi trong khoang hành lý. Ngoài ra, có tới 1,5 triệu đôla tiền mặt mà tài xế mang theo vào bệnh viện và sau đó trao lại cho các nhà điều tra.

Điệp viên?

Kalmanovich sinh năm 1947 tại thành phố Kaunas của Litva, một nước thuộc cộng hòa Xô viết cũ, nhưng gốc gác lại liên quan tới Israel nên năm 1971, ông ta cùng cha mẹ đã trở lại quê quán Israel định cư. Có giả thiết nói rằng từ đó Kalmanovich đã bắt đầu hợp tác với tình báo Liên Xô băng nhiệm vụ thâm nhập các cơ cấu chính quyền Israel.

Tại Israel, Kalmanovich tham gia hoạt động chính trị cùng lúc với việc làm ăn, sau đó đi Nam Phi để thực hiện một số dự án bất động sản đem lại những con số lợi nhuận kếch sù. Trong các dự án này có việc xây dựng sòng bạc nổi tiếng Sun-City. Đầu thập niên 1980, Kalmanovich đã sở hữu một tài sản nhiều triệu USD mà xuất xứ của chúng được cho là không sạch. Có người bảo ông ta kiếm lợi từ việc mua bán lậu kim cương. Kalmanovich cũng không giấu giếm chuyện ông ta có quan hệ mật thiết với các lãnh đạo Botswana và Sierra Leone. Những quốc gia này sở hữu nguồn kim cương lớn, nhưng thường bị tuồn ra chợ đen vì tình hình đất nước không ổn định.

Theo Lenta, đến cuối thập niên 1980 Kalmanovich đã là một con người đầy ảnh hưởng và uy tín ở Israel. Thế rồi bất ngờ năm 1988, ông bị bắt vì tội làm tình báo cho Liên Xô. Là thành viên Công Đảng Israel, Kalmanovich có nhiều khả năng, cơ hội tiếp cận chính phủ và quốc hội, thu thập nhiều thông tin nội bộ Israel. Tờ báo Anh Daily Telegraph dẫn nguồn từ CIA giả định Kalmanovich đã đưa về Matxcơva những dữ liệu mật về Cơ quan tình báo Mossad của Israel mà ông ta thu được từ viên tình báo Mỹ Jonathan Pollar, người từng bị kết án chung thân cuối những năm 1980. Tình báo Israel cho rằng Kalmanovich là điệp viên nhị trùng, làm việc cùng lúc cho KGB (cơ quan tình báo Liên Xô cũ) cũng như cho “Cơ quan an ninh công” SinBeth (tiền thân của Mossad).

Năm 1993, Kalmanovich được trả tự do, cũng bất ngờ như khi ông ta bị bắt. Có người cho rằng đây là kết quả của một hợp đồng trao trả các điệp viên bị bắt giữa hai nhà nước Nga và Israel, mà tham gia cuộc thương lượng từ phía Nga có nam danh ca uy tín Iosif Kobzon (từng được xem là tiếng nói biểu tượng của Liên Xô) và phó tổng thống Nga khi đó A. Rutskoi. Tuy nhiên, Sự Thật Komsomol cho rằng thông tin về “hoạt động gián điệp” của Kalmanovich là do chính ông ta thêu dệt nên!

Shabtai Kalmanovich tại hiện trường tội ác - Ảnh: KP

Doanh nhân và mạnh thường quân?

Sau khi được tự do, Kalmanovich trở về Nga. Cùng với ân nhân Iosif Kobzon, Kalmanovich đã thực hiện một số bộ phim về kinh doanh nước hoa và mỹ phẩm. Một lĩnh vực làm ăn khác của Kalmanovich là bất động sản và buôn bán. Tờ báo Nga Vedomosti dẫn lời cựu chủ tịch Quỹ thể thao nước Nga Valeri Streletski nói năm 1994, Kalmanovich đã đầu tư vào việc xây chợ Tishin ở Matxcơva bằng số tiền kiếm được từ việc mua bán rượu và thuốc lá lậu.

Thế nhưng ở nước Nga, Kalmanovich không nổi tiếng nhờ chuyện làm ăn mà nhờ những hoạt động liên quan tới lĩnh vực bóng rổ. Năm 1996, ông ta đầu tư vào đội bóng huyền thoại của Litva Zalgiris. Thành công vang dội của đội bóng đã làm “mát mặt” Kalmanovich. Theo Sự Thật Komsomol, chữ lót Von trong tên Shabtai Von Kalmanovich là do chính quyền Litva ban tặng vì công lao của ông đối với Zalgiris. Chỉ đến khi bất đồng xuất hiện giữa Kalmanovich với hội đồng giám đốc của Zalgiris, ông mới trở thành nhà tài trợ cho câu lạc bộ bóng rổ của Yekaterinburg (Nga). Tuy nhiên, sau một số xìcăngđan liên quan tới việc dùng hộ chiếu giả mà Kalmanovich bị cho là có dính dáng, ông đã rời bỏ câu lạc bộ này.

Tuy nhiên, Kalmanovich không từ bỏ bóng rổ. Nhà triệu phú quyết định chuyển sang ủng hộ đội Spartak, và người vợ thứ ba của ông Anna Arkhipova là vận động viên môn này. Tại Matxcơva, Kalmanovich không chỉ nổi tiếng trong hoạt động thể thao mà còn là nhà tài trợ nhiều hoạt động trong lĩnh vực văn hóa. Ông đứng ra tổ chức các sô diễn của các nghệ sĩ nước ngoài ở Nga, trong đó có cả sô diễn của Michael Jackson.

Thông tin về việc làm ăn của Kalmanovich những năm cuối đời khá nghèo nàn. Nhật báo Thương Nhân của Nga dẫn lời cựu đại biểu của Đảng Dân chủ tự do trong Đuma Nga Aleksei Mitrophanov nói ông không nhớ tên một công ty nào thuộc về Kalmanovich cả, nhưng biết rằng “quan hệ của Kalmanovich với các đối tác không hình thành trên giấy tờ”. Nhật báo Vedomosti dẫn một “nguồn tin uy tín” nói thời gian gần đây Kalmanovich chuyên nhập khẩu dược phẩm, mới đây đã bị một cú lừa lớn liên quan tới lĩnh vực này. Không biết vụ việc này đã được giải quyết hay chưa thì mùa thu 2008, khủng hoảng kinh tế đã lan tới nước Nga làm ảnh hưởng không ít doanh nghiệp.

Mối quan hệ xã hội của Kalmanovich cũng có nhiều góc khuất. Không chỉ quen biết với giới doanh nhân, thể thao và nghệ sĩ, Kalmanovich còn giao du với những kẻ đang bị coi là đáng ngờ về mặt pháp luật. Chẳng hạn, ông ta kết giao thân thiết với kẻ cầm đầu băng nhóm Mặt trời (chuyên buôn lậu vũ khí và ma túy) Mikhasia và “Người Nhật” (bí danh của một tay anh chị tên Vyacheslav Ivankov), người bị mưu sát trong một cuộc tranh chấp băng đảng. Không lâu trước khi Kalmanovich bị giết, “Người Nhật” cũng đã chết vì vết thương quá nặng.

Đến nay, một trong những người biết rõ Kalmanovich, nghệ sĩ Iosif Kobzon, đã dừng lại ở một trong những giả thiết chính về cái chết của triệu phú Kalmanovich: Kalmanovich phải trả giá về việc can thiệp vào tranh chấp băng nhóm. Giả thiết này khiến người Nga không khỏi lo âu: Matxcơva đang chờ đợi một vòng hỗn chiến băng đảng mới, mà cái chết của “Người Nhật” và Kalmanovich chỉ là những hồi chuông đầu tiên.