Thủ tướng Nhật làm gì để vãn hồi sự nghiệp?

Dù tuyên bố không rời chiếc ghế Thủ tướng sau thất bại thảm hại của đảng cầm quyền tại cuộc bầu cử thượng viện nhưng ông Naoto Kan hiểu rõ tương lai bất định của mình và đang tính những “nước cờ” cần thiết để giữ ghế.

Kết quả bầu cử thượng viện cho thấy, đảng Dân chủ Nhật Bản chỉ giành được 44 ghế, kém xa mục tiêu đặt ra là 54 ghế. Trong khi đó, đảng Dân chủ Tự do (LDP) có được một thắng lợi vang dội khi chiếm tới 51 ghế. Giới chính trị Nhật Bản cho biết, kết quả này không tác động trực tiếp tới vị thế của DPJ do đảng này chiếm đa số tại hạ viện - cơ quan lập pháp có quyền lực cao hơn, song sẽ khiến DPJ gặp khó khăn trong việc thông qua các đạo luật và có nghĩa là "người chỉ huy" Naoto cũng sẽ phải đối mặt với những ngày không bình yên trên chiếc ghế quyền lực nhất đất nước mặt trời mọc.

Những chính sách “treo lơ lửng”

Để mất ghế trong thượng viện, Chính phủ của DPJ sẽ gặp khó khăn khi cần thông qua những đạo luật mới.

Ông Kan phải đối mặt với những ngày "lao tâm khổ tứ" vì tình trạng chính sách bị bế tắc tại thượng viện.

Vốn từng là Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản, ông Naoto Kan đặc biệt quan tâm đến các vấn đề tài chính của Nhật Bản, trong đó có khoản nợ khổng lồ mà về tỷ lệ so với GDP chỉ kém có Zimbabwe, lên đến 200% GDP. Ông Naoto Kan cho rằng cần cải tổ hệ thống thuế khoá bởi vì nếu cứ để nguyên như vậy, trong vài năm nữa Nhật Bản sẽ sụp đổ và sẽ gặp tình trạng giống như Hy Lạp.

Do vậy, trong những ngày này, DPJ của ông Kan không ngừng đưa ra lời hứa: “Chúng tôi sẽ chấm dứt tình trạng lãng phí tiền thuế của người dân, thay vào đó chi tiêu cho công tác chăm sóc trẻ em, y tế, chăm sóc người già và hưu bổng để tạo ra một xã hội nơi chúng ta có thể sống bình yên”.

Cụ thể, DPJ cam kết giảm khoản nợ công hiện nay lên tới 10.000 tỷ USD, giảm thuế doanh nghiệp, cân bằng ngân sách trong 10 năm. Ngoài ra, ông Kan hứa tăng gấp đôi chi tiêu chăm sóc trẻ em từ mức 13.000 yen một trẻ hiện nay, giảm thuế xăng dầu, bỏ thu phí đường cao tốc.

Tuy nhiên, lời hứa có thể chỉ là lời hứa. Theo Tổng thư ký DPJ Yukio Edano Edan, DPJ có thể sẽ phải kêu gọi sự hợp tác của các đảng đối lập trong từng chính sách. Khi đó, chính quyền Thủ tướng Naoto Kan sẽ tốn nhiều thời gian và công sức trong việc thuyết phục các đảng đối lập đồng thuận với kế hoạch cải tổ của mình. Và nguy cơ các chính sách bị “treo lơ lửng” ở Quốc hội là điều rất dễ xảy ra.

Điều đó có nghĩa là tương lai bế tắc này cũng sẽ xảy đến với những chính sách cải cách bưu chính, khí hậu và an ninh của Thủ tướng Kan.

Nước cờ ‘lôi kéo’ liên minh

Để tránh một kịch bản không mong muốn đó, đảng cầm quyền của Thủ tướng Naoto Kan đang dốc sức tìm kiếm liên minh để củng cố quyền lực. Việc đầu tiên DPJ cần làm là “giữ chân” đảng Nhân dân mới (PNP). Dù hiện là đồng minh của DPJ nhưng sự “sứt mẻ” tình cảm gần đây khiến lãnh đạo đảng này Shizuka Kamei tuyên bố sẽ rút lui khỏi liên minh sau khi DPJ không thực hiện cam kết với PNP về việc ưu tiên cân nhắc dự luật cải cách bưu điện.

Lãnh đạo DPJ thừa nhận, việc “níu kéo” PNP là một nhiệm vụ khó khả thi nhưng nhất thiết phải hành động bởi “người chỉ huy” của PNP là một nhân vật đầy quyền lực và chắc chắn có thể tiếp sức cho DPJ nếu còn “cùng hội cùng thuyền”.

Chủ tịch DPJ đang tính "cuốn rũ" đồng minh.

Một “chiếc phao cứu sinh” khác mà DPJ đang nghĩ tới chính là Đảng của bạn. Dù rút lui khỏi liên minh nhưng đảng này mới đây lại tuyên bố đang cân nhắc khả năng quay trở lại để cùng hợp tác với DPJ trong cuộc chiến chống giảm phát.

“Lôi kéo” đảng Phục hưng mới (NRP) cũng là một mục tiêu cần nhắm tới của DPJ. Nhiệm vụ này dường như “dễ thở” hơn bởi đảng của chính trị gia rất được lòng dân chúng Yoichi Masuzoe rất đồng tình với chính sách tăng thuế của ông Naoto Kan. Theo lãnh đạo đảng này, nền kinh tế Nhật Bản sẽ ổn định nếu đến năm 2020, Chính phủ tăng thuế 10%.

Cái đích cuối cùng DPJ có thể nghĩ tới đó là đảng Mặt trời mọc (SPJ) của cựu Bộ trưởng Tài chính Kaoru Yosano và cựu Bộ trưởng Thương mại Takeo Hiranuma. Có cùng quan điểm với DPJ và NRP, SPJ hy vọng đến năm 2012, thuế bán lẻ sẽ tăng thêm 8% và thậm chí, có thể tăng 12 -15% một khi nền kinh tế phục hồi.

Một số nhà phân tích chính trị nhận định, trong tình cảnh “ngàn cân treo sợi tóc này”, sách lược “lôi kéo đồng minh” của Thủ tướng Naoto Kan là bước đi khôn khéo để DPJ trụ vững trong chính quyền liên minh, củng cố lại sức mạnh nội lực để chuẩn bị cho những cuộc "đấu" đầy cam go tiếp theo với LDP.