Chùm proton đã “lên đường” trong máy gia tốc LHC

Khoảng 10 giờ tối thứ sáu, 20/11/2009, bên ngoài thành phố Geneve, các nhà khoa học của Trung tâm Nghiên cứu Hạt nhân châu Âu, viết tắt là CERN, đã thành công trong việc phóng một chùm proton theo chiều kim đồng hồ vào “con đường đua” từ tính, đặt ngầm dưới mặt đất dài 17 dặm, của chiếc máy gia tốc hạt LHC, một thiết bị nghiên cứu vật lý lớn nhất và đắt nhất thế giới.

Đối với các nhà vật lý học, sự kiện này là một dấu mốc trên con đường kéo dài 15 năm và bỏ ra đến 9 tỷ đôla để nghiên cứu các định luật và các lực chi phối khi tuổi của vũ trụ còn dưới một phần tỷ tỷ (a trillionth) giây.

Các nhà vật lý vui mừng khởi động lại LHC.

Hơn một năm tích cực sửa chữa LHC.

Sang năm, khi máy gia tốc thực sự vận hành, nó sẽ hoạt động ở mức một nửa năng lượng thiết kế ban đầu, với các proton 3,5 tỷ tỷ điện tử vôn. Năng lượng sẽ tăng lên dần và phải mất nhiều năm nữa mới đạt đầy đủ tiềm năng. Hàng ngàn khó khăn bộc lộ cần phải khắc phục trong đợt ngừng máy suốt năm 2011. Các kỹ sư phải xác định được vì sao hàng chục bộ nam châm siêu dẫn lại mất khả năng hoạt động ở những cường độ cao. 

Việc chậm trễ này sẽ tạo cơ hội cho đối thủ chính của máy LHC là chiếc Tevatron đặt tại Illinois (Mỹ) thuộc phòng thí nghiệm gia tốc quốc gia Fermi. 

CERN cho hay, nếu mọi việc tiến triển tốt đẹp, các proton sẽ bắt đầu va chạm với nhau ở mức năng lượng thấp trong khoảng một tuần. 

Những va chạm đầu tiên này sẽ xảy ra ở mức năng lượng 450 nghìn tỷ điện tử vôn. Máy sẽ nhanh chóng đạt 1,1 tỷ tỷ điện tử vôn, là mức cao hơn năng lượng của Tevatron hiện giờ. CERN hy vọng sẽ thực hiện được dấu ấn này như một món quà Giáng sinh mang tính biểu tượng trước khi ngừng máy trong dịp nghỉ lễ.